Steam-based strategies for integrating physics education. Literature review
This article discusses the main features of teaching the course "robotics" using the STEM system in the integration of physics. In addition, a comprehensive review and justification of the course "Robotics", which is taught within the walls of a general secondary school and university, will be made. In the subject integration, the analysis of how many hours are allocated for the course "Robotics" in high school, and how many hours are allocated in the walls of the university is carried out based on the main programs. However, specialists in the pedagogical, natural, engineering, and social sciences are working to identify how problems develop, as well as technological changes to alleviate them. That is, the problem that follows from this is always the effective use of knowledge in the direction of integration. Because as if it were one of the main requirements of today. Currently, if the subject system is integrated, the student will be able to understand the subject in a wide range, not limited to this subject. A wide range of types and methods of using the STEM system in the integration of the subject of physics in this direction is considered. We know that the word STEM itself is used in the direction of integration. STEM education (science, technology, engineering, mathematics) has an integrated approach to teacher training, which allows you to provide the future teacher with modern technologies for teaching students in engineering, technical, and natural sciences areas. That is, the modern STEM system has been used to improve students ' ability to learn in various subjects. Research in this area is still focused on the search for suitable methodologies, tools, and evaluation mechanisms for the development of learning systems that have a great impact on student performance. Education is based on the socialization of a different methodology using the STEM system in teaching physics to students and high school students. Adapting and expanding knowledge in today's conditions, developing problem-solving strategies, acting in teamwork, communicating with people, and making recommendations in difficult situations - it can be seen that the development of integration at any time, both at the University and at school, in the workplace, has become widespread. The main goal of the general education centers of the Republic of Kazakhstan is to train the STEM system. And in what direction and in what way to integrate it, the relevance of the article is. The course "STEM" can be considered as the most important way to develop integration in this direction. This is because it can be taken as a subject course whose full content has not yet been disclosed.
Бастауыш сыныптағы оқу сабақтарында жобалау тәсілін интеграциялау: шығармашылыққа бағытталған тәжірибе
Бұл мақалада бастауыш сыныптағы оқу сабақтарына жобалау тәсілін интеграциялаудың шығармашылық қабілеттерді дамытуға әсері эмпирикалық тұрғыда зерттеледі. Зерттеудің негізгі мақсаты – жобалық оқытудың бастауыш жасындағы білім алушылардың түпнұсқалық, икемділік, идеялар саны және детализация сияқты шығармашылық көрсеткіштеріне ықпалын анықтау. Зерттеу квази-эксперименттік дизайнда жүргізіліп, 52 оқушы (эксперименттік және бақылау топтары) қатыстырылды. Алты апта бойы эксперименттік топқа оқу сабақтарында арнайы жобалық тапсырмалар енгізілді. Деректер pre-test және post test форматында жиналып, SPSS бағдарламасы арқылы талданды. Нәтижелер жобалау тәсілінің шығармашылық қабілеттерді айтарлықтай арттыратынын көрсетті: барлық көрсеткіштер бойынша өсім p < 0.001 деңгейінде статистикалық маңызды болды, ал Cohen’s d әсер күшінің жоғары екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, оқушылардың оқу мотивациясы да айтарлықтай көтеріліп, шығармашылық пен мотивация арасында ортадан жоғары корреляция анықталды (r=0.57). Жалпы нәтижелер жобалау тәсілі бастауыш білім беруде шығармашылықты, танымдық белсенділікті және оқу мотивациясын дамытуда өте тиімді педагогикалық әдіс екенін дәлелдейді.
жобалау тәсілі, бастауыш білім, шығармашылық қабілет, оқу мотивациясы, квази-эксперимент, жобалық оқыту, оқу әрекеті.
Türkiye’de 2020-2025 yılları arasında eğitim öğretim alanında yapılan sürdürülebilir kalkınma çalışmalarının incelenmesi
ÖZET Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 2020-2025 yılları arasında eğitim öğretim alanında yapılan sürdürülebilir kalkınma konusunda yapılan tez çalışmalarının incelenmesidir. Araştırmada YÖK ulusal tez sisteminden elde edilen 60 lisansüstü çalışma incelenmiş olup; bu çalışmalar içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, lisansüstü çalışmaların yapıldığı yılların dağılımı incelendiğinde en fazla 2024 yılında çalışma gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmaların türüne bakıldığında ise en fazla yüksek lisans tez çalışmasının yapıldığı dikkat çekmektedir. Lisansüstü çalışmaların yapıldığı üniversitelerin dağılımları incelendiğinde ise sırasıyla en fazla Gazi Üniversitesi, Fırat Üniversitesi ve Mersin Üniversitesi öne çıkmaktadır. Çalışmaların araştırma yöntemleri incelendiğinde ise çoğunlukla nitel yöntemle yürütülmüş olduğu görülmektedir. Bununla birlikte karma ve nicel çalışmaların da önemli ölçüde kullanıldığı görülmektedir. Çalışmalar katılımcı/çalışma gruplarına göre incelendiğinde ise genellikle ortaokul öğrencileri, öğretmenler ve öğretmen adayları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Yine bu kapsamda doküman analizinde de bir yoğunluk olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonucuna göre, Türkiye’de 2020’den 2025 yılına kadar çalışmalarda bir artış olduğu fakat doktora düzeyindeki çalışmaların sınırlı düzeyde olduğu ve bu kapsamda doktora düzeyindeki çalışmalara ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle nitel çalışmaların tercih edilmesi ve bu kapsamda da dokümanların sıklıkla kullanılması sürdürülebilir kalkınma kapsamının derinlemesine çalışıldığını ve bireysel algı ve deneyimlerin kapsamlı bir biçimde ele alındığını göstermektedir. Gelecek çalışmalarda farklı örneklem gruplarıyla, farklı alanlarda ve nicel yöntemlerin daha fazla kullanılacağı çalışmaların yapılması önerilmektedir.
9 сынып оқушыларына «диссоциациялану дәрежесі. күшті және әлсіз электролиттер» тақырыбын оқытуда мобильді технологияларды қолданудың ерекшелігі
Бұл мақала химияны оқытуда мобильді технологияларды сабақ барысында қолданудың тиімділігін айқындауға бағытталды. Мақалада отандық және шетелдік авторлардың «мобильді оқыту» терминіне берген анықтамалары қарастырылды. Мобильді платформаларды химия сабағында қолданылу үлгісі ретінде мысалдар келтірілді . Әр түрлі мобильді қосымшалар туралы ақпарат беріліп, оларды қолданылуы туралы қысқаша түсініктеме берілді. Оқу барысын ұйымдастыру кезінде мобильді оқыту техналогиясын қолданудың артықшылықтары және кемшіліктері сипатталды. Мобильді оқыту құралдарының мүмкіндіктері арқылы сабақта интерактивті тапсырмалар, көрнекі модельдер, бейнематериалдар және тәжірибелерді цифрлық форматта көрсету әдістері қолданылды. Зерттеу әдістері ретінде педагогикалық эксперимент пен сауалнама жүргізілді. Нәтижесінде оқушылардың 96,7%-ы мобильді технология арқылы өткізілген сабақтың ұнағанын, 90%-ы материалды меңгеру жеңілдегенін, ал 85%-ы сабақтағы белсенділігінің артқанын көрсетті. Эксперимент нәтижелері мобильді технологиялардың тиімділігін айқын көрсетіп, күрделі химиялық процестерді визуализациялауға, теориялық білімді тәжірибемен ұштастыруға және оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік беретінін дәлелдеді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері мобильді оқыту әдістері химия сабағында оқу сапасын арттырудың, оқушылардың танымдық белсенділігі мен ынтасын күшейтудің тиімді және заман талабына сай құралы екенін көрсетті. Мобильді технологиялардың оқу үдерісін дербестендіруге, әр оқушының жеке оқу қарқыны мен қабілетіне сай білім алуға жағдай жасайтынын да көрсетті. Сонымен қатар, мобильді қосымшаларды жүйелі қолдану оқытудың жаңашыл форматын қалыптастырып, химия пәнінің қолжетімділігі мен тартымдылығын арттыруға ықпал ететіні анықталды.
мобильді оқыту, мобильді технология, электронды оқулықтар, білім алушылар, мобильді байланыс құралдары.
Жасанды интеллект және үлкен деректер (big data) технологиялары негізінде қазақ тілін оқыту әдістемесін жетілдіру жолдары
Қазіргі уақытта жасанды интеллект (AI) және үлкен деректер (Big Data) технологиялары білім беру жүйесін жаңғыртуда маңызды орын алуда. Бұл мақалада аталмыш технологиялардың қазақ тілін оқыту әдістемесінде қолданылуы мен олардың тиімділігін арттырудағы рөлі қарастырылады. Жасанды интеллект пен үлкен деректердің интеграциясы оқытуды жеке тұлғаға бағытталған, адаптивті жүйелерге айналдыруға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде білім алушылардың әрқайсысының жеке қажеттіліктерін ескере отырып, оқу процесін оңтайландырады. Мақалада қазақ тілін оқытуда дәстүрлі әдістердің кемшіліктері мен жаңа технологияларды енгізудің артықшылықтары талданады. Жасанды интеллект негізінде құрылатын интерактивті оқыту құралдары мен мобильді қосымшалар оқушылардың білім алуына тікелей әсер етеді, олардың оқуға деген қызығушылығын арттырады және оқу үдерісін жекелендіруге ықпал етеді. Сонымен қатар, үлкен деректер технологиялары білім алушылардың оқу нәтижелерін нақты уақыт режимінде бақылауға және талдауға мүмкіндік беріп, олардың білім деңгейін үнемі жетілдіруге жағдай жасайды. Мақалада осы технологияларды қазақ тілін оқыту әдістемесіне енгізу жолдары, олардың тиімділігі мен мүмкіндіктері, сондай-ақ болашақта тіл үйренудегі нәтижелерді жақсарту үшін қалай қолданылуы керектігі туралы ғылыми талдау жасалады. Жасанды интеллект пен үлкен деректерді интеграциялау арқылы қазақ тілін оқыту әдістемесі жаңа деңгейге көтеріледі, ал білім беру үдерісі оқушылардың жеке қабілеттері мен қажеттіліктеріне сәйкес бейімделеді, бұл өз кезегінде тіл үйренудің нәтижелілігін арттыруға септігін тигізеді.
Ағылшын сыныптарындағы коммуникативтік құзыреттілік: Қазақстан мен Қытайда мұғалім-мұғалімара­лық өзара әрекетке CDA тәсілі
Аннотация. Бұл зерттеу Қазақстан мен Қытайдағы ағылшын тіліндегі сыныптарда коммуникативтік құзыреттіліктің дамуын Критикалық дискурс-талдау (CDA) тұрғысынан қарастырады. Коммуникативтік құзыреттілік — лингвистикалық, әлеуметтік-мәдени, дискурстық және стратегиялық дағдыларды біріктіру ретінде түсініледі — ағылшын тілін оқытудың негізгі мақсаты болып табылады; дегенмен оны қаншалықты жүзеге асыру сыныптағы күнделікті дискурсты құрайтын өзара әрекет үлгілеріне көп байланысты. 255 сағат сыныптағы аудиожазбаға (255 студент пен 30 ағылшын мұғалімі — Қазақстаннан 112 студент, Пекинден 143 студент) негізделген зерттеу мұғалім мен студент арасындағы алма-қолдануларды талдап, қатысу үлгілері, билік қатынастары және мәдени идеологиялардың коммуникативтік даму мүмкіндіктеріне қалай әсер ететінін көрсетеді. Методологиялық негізі — Фейрклоудың көпөлшемді CDA моделі, ол агенттік, ауысым құрылымдары (turn-taking) мен бағалаушылық мағыналарды анықтау үшін жүйелік функционалдық лингвистикалық құралдармен толықтырылған. Ғылыми жаңалығы — Қазақстан мен Қытайдағы ағылшын сыныптарының дискурсін салыстырмалы CDA-талдаумен алғаш рет аутентикті сынып жазбаларын қолдану арқылы зерттеу; тіл арқылы билік, идеология және мәдени нормалардың қалай көрінетінін жүйелі түрде талдау және олардың коммуникативтік құзыреттілікке әсерін ашу. Практикалық маңыздылығы — мұғалімдер даярлығы мен оқу бағдарламасын дайындауда педагогикалық ұсыныстарды беруінде: өзара әрекет үлгілерінің қайсысы коммуникативтік дамуды ынталандыратынын немесе кедергі келтіретінін көрсетеді; CDA-ге негізделген рефлексиялық стратегияларды мұғалімдерді даярлауға енгізу; дәлдік-бағытталған нұсқаулық пен шұғылдықты (fluency) дамыту тапсырмаларын теңдестіру; және мәдени сезімтал тапсырмаларды жасап, теңдік қатысуды қолдау. Осы нәтижелер екі елде ағылшын тілін оқытудың тиімділігін жоғары глобалданған, көптілді ортада арттыруға бағытталған тұрақты күш-жігерге үлес қосады.
Білім берудегі инновациялар: гибридті оқытудың және цифрлық технологиялардың педагогикалық әлеуеті
Гибридті оқыту дәстүрлі бетпе-бет оқытуды цифрлық технологиялармен ықпалдастыра отырып, педагогикалық талаптардың қарқынды өзгеруіне бейімделіп жатқан білім беру ұйымдары үшін заманауи білім берудің негізгі үлгілерінің біріне айналды. Бұл теориялық зерттеу гибридті оқытудың тұжырымдамалық негіздерін, қағидаттарын және практикалық қырларын талдай отырып, оның студенттердің оқу үдерісіне белсенді қатысуын арттыруға, дербестендірілген оқу жолдарын қолдауға және білім алушылардың әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік беретін әлеуетін айқындайды. Сыныптағы өзара іс-қимылды онлайн құралдармен үйлестіре отырып, гибридті оқыту икемділікті, қолжетімділікті және белсенді, бірлескен оқу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Зерттеуде «Қауымдастық арқылы ізденіс» (Community of Inquiry) моделі секілді теориялық тұжырымдамалар қарастырылып, тиімді гибридті орталарды қалыптастыруда әлеуметтік, танымдық және оқытушылық қатысудың рөлі атап өтіледі.
гибридті оқыту, цифрлық технологиялар, білім беру ортасы, заманауи білім беру, интерактивті оқыту әдістері.
Мансаптық даму процесінде оқу аналитикасын қолданудың өзін-өзі қолдауға әсері
Еңбек нарығы дәуірінде білім беру мекемелерінің алдында тұрған сансыз күрделі мәселелердің қатарында студенттер арасында мансаптық өзін-өзі тиімді етуді дамыту болып табылады. Дәстүрлі түрде өзіндік тиімділік тікелей құзыреттілік тәжірибесі, құзіреттіліктің ауыспалы тәжірибесі, әлеуметтік сендіру және физиологиялық белгілер арқылы дамиды деп есептеледі. Осы төрт факторды, әсіресе алғашқы екеуін білім беру және оқыту бағдарламаларына енгізу қиын, бұл жағдайда дағдылардың өзгеруі түлектер құзыреттілігінің нақты мағынасын негізінен белгісіз етеді және осы көлемдегі басқа үлестерге қарамастан, негізінен белгісіз болады. Бұл мақалада біз студенттерді олардың дағдыларын, көзқарастарын және құндылықтарын бағалау үшін қажетті дағдылармен дайындайтын, содан кейін олардың мансаптық контекст айналасында дамып келе жатқанда оларды бейімдейтін және дамытатын мансаптық өзін-өзі тиімділіктің жұмыс істейтін метатанымдық моделін талқылаймыз. Қазіргі уақытта қолда бар құралдар мен тәсілдерді мұғалімдер сияқты білім беру мамандары бағалау мен бағалаудың әртүрлі түрлерін әлдеқайда сапалы әрі тиімді жүргізу үшін пайдалана алады. Біз ұсынатын модель әртүрлі әсер етуші факторларды анықтау арқылы дамып келе жатқан ортадағы күрделі ішкі жүйелердің бірін білдіреді.
Кілт сөздер: Машиналық оқыту (ML), оқу аналитикасы (LA), дағдыларды дамыту, мансаптық білім беру және дамыту, оқытудың кері байланыс жүйесі, мансаптық өзін-өзі тиімді ету (CSE), жасанды интеллект (AI) қолданбалары
Химия пәнінде цифрлы технологияларды пайдалану арқылы метапәндік білім қалыптастыру
Мақалада химия пәні аясында цифрлық технологияларды тиімді қолдану арқылы оқушылардың тұлғалық және зияткерлік дамуын қамтамасыз ететін метапәндік білімді қалыптастыру мәселесі қарастырылады. Мақала шеңберінде пәнаралық байланысқа негізделген метапәндік мазмұндағы тапсырмалар әзірленіп, олар білім беру үдерісіне жүйелі түрде енгізілді. Пайдаланылған цифрлы технологиялық әдіс-тәсілдер тек метапәндік білімді дамытуға ғана емес, сонымен қатар оқушылардың танымдық қабілеттерін, шығармашылық ойлауын, өз бетінше білім алу дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік берді. Қазіргі заманғы білім беру кеңістігінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар оқушылардың теориялық білімін тереңдетіп, практикалық дағдыларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Цифрлық ресурстар мен виртуалды зертханалар арқылы химия пәнаралық тұрғыда оқытылып, сыни ойлау, зерттеу жүргізу, модельдеу, логикалық талдау сынды жоғары деңгейлі когнитивті дағдыларын дамытып, ғылымға деген қызығушылығын арттыра түседі. Мақалада тәжірибелер мен қолданбалы мысалдар негізінде метапәндік білімнің оқу үдерісіндегі маңыздылығы жан-жақты ашып көрсетілген. Зерттеу барысында 9-сынып оқушыларына арналған химия пәні бойынша пәнаралық мазмұндағы метапәндік тапсырмалар әзірленіп, олардың цифрлық технологиялармен интеграциялануының өзектілігі мен тиімділігі талданды. Бұл тапсырмалар оқушылардың оқу белсенділігін арттырып, білім, білік және дағдыларын қалыптастыруда айрықша рөл атқарды. Сонымен қатар, олардың пәнаралық логикалық байланыс орнату, мәселе шешу және шығармашылық ізденіске бейімделу қабілеттерінің артуына ықпал етті. Сабақ үдерісінде цифрлық технологиялармен байытылған метапәндік тапсырмалар жүйелі түрде қолданылып, олардың оқушылардың білім деңгейіне, сыни тұрғыдан ойлау қабілетіне, есте сақтау және оқу мотивациясына оң әсер еткені айқындалды.
Метапәндік байланыс, метақұзіреттілік, цифрлық сауаттылық
Кәсіптік орта білім беру ұйымдарында алгебра пәнінде жасанды интеллект арқылы оқытудың ерекшеліктері
Жасанды интеллект технологияларын кәсіптік орта білім беру жүйесінде алгебра пәнін оқытуда қолданудың негіздері қарастырылды. Алгебраны оқытуда кездесетін негізгі қиындықтарының бірі – студенттердің пәнді қабылдау қиындығы және оқуға деген ынтасының төмен болуы. Зерттеу ЖИ-дің білім беру процесіндегі әлеуеті, студенттердің сыни ойлауын дамыту және оқу үлгерімін арттырудағы және білім мазмұнын бейімдеудегі рөліне баса назар аударылды. Жасанды интеллект негізінде жұмыс жасайтын білім беру платформалары мен қосымшалары оқу процесін жеңілдетіп, білім алушыларға жекелендірілген қолдау көрсете алады. Сондықтан колледждерде алгебра пәнін оқытуда ЖИ құралдарын пайдалану ғылыми және практикалық тұрғыдан да өзекті. Осыған байланысты саралап оқыту үшін ЖИ құралдарын пайдалану, студенттердің оқу материалдарын меңгеруін бақылау, түсінуді жеңілдету, есептерді шешуге бейімделген тапсырмаларды әзірлеу зерттелді. Бұл үдеріс студенттердің аналитикалық ойлау қабілеттерін жетілдіріп қана қоймайды, сонымен қатар олардың болашақ мансабына қажетті кәсіби құзіреттіліктерін дамытуға көмектеседі. ЖИ алгоритмдері теңшелген материалдар мен тапсырмаларды ұсыну үшін студенттің оқу стилін, күшті және әлсіз жақтарын талдай алады, осылайша әр студентке білімді тиімді қабылдауға және цифрлық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Педагогикалық тәжірибе барысында ЖИ құралдарының тиімділігі бағаланып, олардың кәсіби дағдыларды қалыптастырудағы рөлі айқындалды. Мақалада ЖИ-ті қолдану нәтижесінде оқу материалына қолжетімділіктің артуы, оқытудың тиімділігін жоғырылату жан-жақты талқыланды. Сонымен қатар, білім беруде ЖИ енгізу қиындықтары және оларды енгізудің этикалық аспектілері келешек әлеуеті жоғары бағыт ретінде танылды.
ЖИ, жасанды интеллект, кәсіптік білім беру, алгебра, инновациялық технологиялар.
Қиын жасөспірімдердің эмоционалды интеллект деңгейін педагогикалық диагностикалау негізінде қайта тәрбиелеу әдістемесін әзірлеу
Бұл мақала білім беру жүйесіндегі интеграция мәселелерін, оның ішінде пәнаралық бағдарламалар мен курстарды енгізуді зерттеуге арналған. Жалпы және кәсіби білім беруді интеграциялаудың теориялық негіздері мен практикалық аспектілеріне, сондай-ақ пәнаралық оқытудың оқу процесіне әсеріне ерекше назар аударылған. Зерттеуде М. Н. Берулава ұсынған пәнаралық оқытудың үш деңгейі: жалпыәдіснамалық, жалпығылыми және жекеғылыми деңгейлер қарастырылады, сондай-ақ А. Я. Данилюк көрсеткен пәнаралық оқытуды енгізуге кедергі келтіретін педагогикалық мәселелер талданады. Еліміздің білім беру жүйесінде пәнаралық оқытуды табысты енгізуге кедергі келтіретін негізгі қиындықтар анықталды. Олардың ішінде: пәнаралық оқыту сабақтарын дайындауға кететін уақыттың көптігі, әдістемелік материалдардың жетіспеушілігі, оқу жоспарының тығыздығы және кейбір мұғалімдердің енжарлығы. Пәнаралық оқытуды сәтті енгізу үшін мұғалімдердің кәсіби дамуы, соның ішінде жобалық және зерттеу қызметіне баса назар аудара отырып, жоғары оқу орындарында мұғалімдерді даярлау қажет екені атап өтілді. Мақала қазіргі заманғы білім беру ортасының талаптары мен XXI ғасыр қоғамының қажеттіліктеріне сәйкес келетін интеграция дағдыларын қалыптастырудың маңыздылығын атап көрсетеді. Интеграциялық тәсілдерді енгізу үшін білім алушылардың ынтымақтастығын, оқу жоспарларын жаңарту және арнайы әдістемелік материалдарды әзірлеу қажет.
Орта мектеп басқарушыларының қиындықтарын және олардың мәселелерді шешу стратегияларына сапалы зерттеу
Бұл зерттеу Түркия Республикасындағы Ұлттық білім министрлігіне қарасты мемлекеттік орта мектептерде жұмыс істейтін директорлар мен директор орынбасарларының кездескен мәселелері мен олардың осы мәселелер бойынша әзірлеген шешімдерін зерттеуге бағытталған. Зерттеу жұмыс феноменологиялық теория негізінде сапалық дизайн бойынша жүргізілді. Зерттеу тобына 2023-2024 оқу жылында қызмет еткен 14 мектептің әкімшілігі қатысты. Деректер жартылай құрылымдық сұхбат арқылы жиналды және контент-талдау арқылы талданды. Зерттеу нәтижесінде мектеп директорлары кездесетін мәселелер негізгі төрт категория бойынша топтастырылды: мұғалімге қатысты, ата-анаға қатысты, оқушыға байланысты және жүйеге қатысты. Қатысушылар барлығы 30 нақты мәселені баяндап, оған қатысты 21 шешу жолын ұсынды. Әсіресе, көмекші қызметкерлердің жоқтығы, физикалық мүмкіндіктердің жеткіліксіздігі, бюджет тапшылығы және әкімшілік құзіреттің шектеулі болуы сынды жүйеге қатысты жағдаяттар ең басты мәселе болып отыр. Сонымен қатар, зерттеу мектеп директорлары көп қиындықты жеке басына қатысты жауапкершілік ретінде қарастырып, бірақ құзіретінің шектеулі болуына байланысты оларды шешуде қиындықтарға тап болғаны көрсетеді. Мектеп директорлары мәселелерді шешуде қарым-қатынас орнату, білім беру, бағыт-бағдар беру, жобаларды әзірлеу және жергілікті ресурстарды пайдалану сынды әдістерді қолданғанын түсіндірді.
Жалпы химия курсында цифрлық зертханалық жұмыстарды қолдану ерекшеліктері
Зерттеу жұмысының мақсаты білімгерлердің цифрлық зертхананы пайдалану барысында тәжірибе жұмысын игеруге көмектесетін цифрлық білім беру ресурстарын тиімді құрал ретінде қарастыру. Зерттеуде цифрлық зертханалық жұмыстардың білім алушылардың оқу үлгеріміне, зертханалық жұмыс орындау белсенділігіне және іс-тәжірибелік дағдыларын қалыптастыруға әсері сипатталған. Мақалада цифрлық зертхананың дәстүрлі зертханадан ерекшеліктері көрсетілді. Зерттеу аясында 6В01562-Химия-биология білім беру бағдарламасының 1-курс білімгерлеріне цифрлық зертханалық жұмыстар арқылы сабақ жүргізілді. Зерттеу жұмысына жалпы 41 білім алушы қатысты. Бақылау және экспериментальды топты қарапайым кездейсоқ таңдау әдіспен іріктеп алынды. Жалпы химия курсында «Ерітінділер» тарауы бойынша Chemistry Lab, Unreal Chemistry интерактивті платформалары арқылы сабақ ұйымдастырылды. Интерактивті цифрлы платформаларда білімгерлер тапсырмаларды орындау арқылы ғылыми ізденістерін арттырды. Іс-тәжірибелік дағдыларын арттыру мақсатында, цифрлық зертхана арқылы білім алушыларға дербес түрде өздігімен жұмыс жасау мүмкіндігі берілді. Платформада орындалған зертханалық жұмыстың реакция теңдеулері арқылы білімгер өз білімін тексеріп сыни тұрғыдан талдау жасады. Цифрлық зертхананың көмегі арқылы білім алушылар цифрлық білім беру ортасына дайын екендігіне көз жеткізілді. Алынған нәтижелер бойынша эксперименттік топ білім алушыларының оқу үлгерімі бойынша жоғары нәтиже көрсетті. Бағалау нәтижелері бойынша білім алушылардың цифрлық зертханаға қызығушылығы жоғары екендігі көрсетілді. Зерттеу нәтижесінде цифрлық зертханалық жұмысты қолдану арқылы білімгерлердің тәжірибелік дағдылары артатыны көрсетілді.
Финдік білім беру жүйесі арқылы физиканы заманауи оқытудың ерекшеліктері
Бүгінде білім беру мазмұнын жаңарту үшін жаратылыстану бағытындағы пәндерді оқытудың тиімді жолдарын анықтау өзекті болып отыр. STEM білім беру – оқушылардың ғылыми сауаттылығын, сыни ойлауын, зерттеушілік және практикалық дағдыларын қалыптастыруға бағытталған пәнаралық оқыту моделі. Финляндияда бұл модель ұлттық LUMA орталықтары арқылы жүйелі түрде жүзеге асырылады. Қазақстанда STEM білімін енгізу белсенді жүріп жатса да, оны тиімді түрде оқу процесіне кіріктіру үшін нақты жоспарлау мен әдістемелік тұжырымдама қажет. Зерттеудің мақсаты – Финляндия мен Қазақстандағы STEM-білім беру тәжірибелерін салыстыра отырып, физика пәнін оқытуда бұл тәсілдің тиімділігін бағалау. Сондықтан бұл мақалада физика пәнін STEM тәсілі арқылы оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері қарастырылады және финдік білім беру жүйесінің тәжірибесін Қазақстан жағдайына бейімдеу мүмкіндіктері сараланады. Зерттеуде салыстырмалы талдау, эмпирикалық мәліметтерді талдау және отандық тәжірибелерді жүйелеу қолданылды. Зерттеу нәтижелері финдік модельдің құрылымдық және ұйымдастырушылық элементтері Қазақстан жағдайына бейімдеуге тиімді екенін көрсетті. Сонымен қатар, отандық STEM орталықтарының инфрақұрылымдық және әдістемелік әлеуетін арттыруға бағытталған нақты ұсыныстар берілді. Зерттеу қорытындысы ретінде STEM білім беру тәсілін физика пәніне енгізу – оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, олардың зерттеушілік қабілетін дамытуға мүмкіндік беретін перспективалы бағыт екені негізделеді.
ЖОО білім алушыларының сыни ойлау қабілеттерін дамыту үшін оқытуда медиаресурстарды қолдану
Бұл мақалада сыни тұрғыдан ойлау (СО) дағдыларын дамыту үшін оқытуда медиа ресурстарды пайдалану мәселесі қарастырылады. Қазіргі еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болу үшін бірқатар құзыреттіліктерге, соның ішінде білім алушылардың сыни ойлауын қамтитын «soft skills» шеңберінде болуы қажет. Университеттік білім беру жүйесіне медиа ресурстарды енгізу арқылы студенттердің сыни ойлауын дамытудың тиімді стратегияларын анықтай отырып, медиа білім мен сыни ойлаудың байланысы талқыланады. Көптеген зерттеулер студенттердің сыни ойлауын қалыптастыру және дамыту әдістері мен құралдарына арналған, алайда құрылымдық жеке тапсырмаларды әзірлеу - медиа ресурстармен, медиаконтентпен жұмыс істеудің күрделілік деңгейіне сәйкес тапсырмалар карталарын, нәтижелері бойынша зерттеулер жеткілікті зерделенбеген. Осыған орай, университет студенттерінің сыни ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған құрылымдық көп деңгейлі тапсырмаларды қамтитын ғылыми мақалаларды, цифрлық материалдарды, медиа ресурстарды (бейне-аудио материалдар) сыни талдау стратегияларының топтамасы ұсынылады. Сыни тұрғыдан ойлауды дамытудың осы стратегияларын қолдану барысында студенттер ақпараттарды, соның ішінде медиа-ресурстардағы деректерді талдау мен бағалауды үйренеді. Зерттеу барысында сыни тұрғыдан ойлаудың келесі дағдылары анықталады: талдау, синтез, себеп-салдар байланысын орнату, дәлелдеу және бағалау. Орыстілді аудиторияға бейімделген Л. Старкидің сыни тұрғыдан ойлау тестін білім алушылардың сыни тұрғыдан ойлауының даму деңгейін бағалау үшін пайдаланылды. Психологиялық-педагогикалық цикл пәндерін оқу барысында зерттеуге n=218 студент қатысты. Алынған мәліметтерді математикалық талдау үшін бақылау және эксперименттік топтар арасындағы айырмашылықтардың статистикалық маңыздылығын анықтаған Крамер-Уэлч тесті қолданылды. Осылайша, медиа ресурстармен жұмыс істеудің ұсынылған стратегияларын пайдалану студенттердің сыни ойлау қабілетін дамытуға, сонымен қатар университетте студенттердің медиа сауаттылығын қалыптастыруға да ықпал етеді.
Зияткерлік репетиторлық жүйелердегі студенттердің өнімділігін болжау: әдістер, қиындықтар және болашақ перспектива
Интеллектуалды репетиторлық жүйелерде (ITS) болжамды модельдерді қолдану жекелендірілген оқытуды жақсартуға және тәуекел тобындағы студенттерді ерте анықтауға мүмкіндік беретін маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Дегенмен, үлгінің жалпылануы, интерпретациялануы, деректер сапасы және әділдігімен байланысты қиындықтар сақталып, олардың әртүрлі білім беру орталарында кеңінен қолданылуын шектейді. Бұл шолу IEEE Xplore, Scopus, Science Direct, Google Scholar және SpringerLink сияқты дерекқорлардан алынған 2019 және 2024 жылдар аралығында жарияланған 58 зерттеудің нәтижелерін синтездейді. Әдебиеттерді таңдау «оқушылардың үлгерімін болжау» және «білімдегі AI» сияқты түйінді сөздерге негізделген. Әдістемелер, деректер жиыны және бағалау көрсеткіштері тақырыптық трендтерді анықтау және ITS үшін қиындықтар мен мүмкіндіктерді көрсету үшін санатталған. Нәтижелер гибридті модельдер (мысалы, CNN-LSTM, RLCHI), ансамбльді оқыту және мультимодальды деректерді біріктіру болжамдық өнімділікті айтарлықтай жақсартатынын көрсетеді. SHAP және LIME сияқты әдістер түсіндіру мүмкіндігін жақсартты, ал әлеуметтік-демографиялық және мінез-құлық деректерін қамтитын модельдер оқушылардың оқу үлгілері туралы жақсырақ түсінік береді. Осыған қарамастан, жалпылау және әділдік әртүрлі деректер жинақтарын және әділдікке негізделген модельдеу тәсілдерін талап ететін негізгі қиындықтар болып қала береді. ITS жекелендірілген оқытуда айтарлықтай жетістіктерге жеткенімен, модельдің жалпылануын, түсіндірмелілігін және әділдігін арттыру үшін қосымша күш салу қажет. Бұл міндеттерді шешу әртүрлі білім беру контексттерінде ITS әсерін барынша арттыра отырып, инклюзивті, бейімді және тең оқу орталарын дамытуда маңызды рөл атқарады.
Интеллектуалды репетиторлық жүйелер (ITS)
Биология курсындағы «қолданбалы кіріктірілген ғылымдар» бөлімін пәндік интеграциялау арқылы оқыту
Ауыл институтында үлгілік ізденіс және кеңестік идеологиялық тәрбие жүйесі
Тарихи тұрғыдан қарасақ, Түркия мен Кеңес Одағы республикаларында көршілік қарым-қатынаста болған Түркия мен Кеңес Одағының құрылымында қоғамдық жүйе ішінде мәдениет, өнер және білім саласында жаңа жүйені іздеудің басталғанына куә боламыз. соңғы кезең Оларға саяси идеологияның астында жасырылған зайырлы білім, заманауи білім, революциялық білім, жыныссыз білім және т.б. сияқты ортақ ұрандар бар білім қажет болды. Сауаттылық өте төмен деңгейде, кедейлік пен соғыстан кейінгі қирау жағдайында білім беру шұғыл және негізгі шарттардың бірі ретінде мемлекеттің монополиясы болды. Осы жағдайлардың барлығында ауылдық жерлерде білім беруді бастау үшін педагогикалық білім беретін, ұстаздық бағыттағы түлектерді дайындаған, қысқа оқу мерзімі бар, сонымен қатар өнеркәсіп, денсаулық сақтау, мал шаруашылығы және егіншілік салаларында біліктілігі жоғары студент үміткерлер қажет болды. 1940 жылы Түркияда білім ала бастаған Ауыл институттарында ауылдан идеалист, сенімді, осы шарттарға жауап беретін адамдар (қыздар мен ұлдар) іріктеліп алынып, әскерилер даярлай бастады. Кеңестерде тәрбиенің негізін идеалистік, социалистік және революцияшыл жастар қалыптастырды. Жаңа мектептерде таптық күрес кезінде бай және мәдени құнды топтарды жоюға көмектесетін және жаңа кеңестік идеологияға адал түлектерді дайындауды мақсат еткен, құдайсыздық пен ұлтшылдықты насихаттау да болды. Ауыл институттары Түркияның білім беру өмірінде, әсіресе кедейлік, надандық және күйреу кезінде алға басқан қадам болды. Білім мұқтаж жандардың табалдырығына жеткізілді, бұл оқу орындары жаңғырту, дамыту, оқу және өндіру мақсатында экономикалық тұрғыдан қолайлы білім беру үлгісіне айналды. Өнер мен эстетиканы бұрын-соңды бара алмайтын жерлерге жеткізген бұл білім беру жүйесі де ауыл тұрғындарының сана-сезімін арттырып, нәтижелі болуына сирек рөл атқарды. Дәл осы кезеңде идеалистік көзқарастардан бастау алған кеңестік жаңа білім беру жүйесі процесі мемлекеттік саясаттың басты міндеттерінің бірі болды. Бүгінгі күні посткеңестік мемлекеттерде білім беру саласындағы түрлі реформалар мен өзгерістер жеткілікті түрде түзетілмеген, кеңестік білім әлі күнге дейін базалық курстарды қамтитын пәндік білім беру ретінде жүзеге асырылуда. Бұл мақалада Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы мен Түркия Республикасындағы он бес республикада құрылған жаңа білім беру жүйесі және ауыл институттары мысалында осы білім берудегі негізгі тәсілдер мен мақсаттар туралы ақпарат беріледі. Жүйе салыстырылады.
Құрдастар арасындағы әлімжеттік бойынша мұғалімнің кәсіби дамуындағы виртуалды шындық: көзқарастар мен пікірлер
Мектепте құрбыларының әлімжеттігіне, яғни зорлық-зомбылығына қарсы іс-қимылдың тиімділігін анықтайтын негізгі факторлардың бірі қызметкерлерді дайындау және оқыту сапасы болып табылады. Құрбыларының зорлық-зомбылық, оның ішінде қорлау көріністерімен тиімді күресуге қабілетті мұғалімдерді дайындау оңай мәселе емес. Түрлі зерттеулер мұғалімдердің қорқыту мәселесімен күресуге толық дайын еместігін көрсетеді, сонымен қатар олар біліміне қарамастан практикалық дайындықтың жоқтығын мойындайды. Әртүрлі біліктілікті арттыру курстарының болуына қарамастан, әлі де практикалық бейімділікпен оқыту және мұғалімдерге араласу дағдыларын меңгеруге және әрекет етудің нақты стратегияларын әзірлеуге көмектесетін практикамен біріктірілген курстар мен іс-шараларға қажеттілік әлі де бар. Мақаланың мақсаты - құрбы-құрдастарының қорлауын болдырмау және алдын алу бағытында мұғалімдерді неғұрлым хабардар ету мен кәсіби дамыту қажеттілігін көрсету және негіздеу, ең алдымен оларға тиісті тәжірибе беру. Екіншіден, оқыту дағдыларының жаңа әдістерін ұсынатын виртуалды шындықты (VR) осы мақсатта пайдалану мүмкіндігі талқыланады.
Ағылшын тілін оқыту үдерісінде бастауыш сынып оқушыларының зияткерлігін дамыту мәселелері
Мақала ағылшын тілін үйренуде бастауыш сынып оқушыларын интеллектуалды дамыту мәселесін зерттеуге арналған. Онда ағылшын тілі ресурсының объективті және субъективті құрамдас бөлігінің бастауыш сынып оқушыларының интеллектуалды дамуына әсері талданады, жұмыс барысында жетекші педагогтар мен психологтардың тілдік құрылымдарға негізделген ақыл-ой қызметінің ролі туралы жұмыстар зерттеледі. Қазақстан жағдайында ағылшын тілін бастауыш буынның білім беру үдерісіне ықпалдастырудың әсерін бағаланады. Жұмыста білім беру сапасын арттыруға және білім алушылардың сыни ойлауы және шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған Қазақстан Республикасында білім беруді реформалау контекстіндегі тақырыптың өзектілігі атап көрсетіледі. ХХІ ғасырдың талаптарына сәйкес келетін интерактивті және когнитивті-бағдарланған әдістерді қоса алғанда, бастауыш сынып оқушыларының интеллектуалды өсуіне ықпал ететін әдістемелік қолдауға ерекше назар аударылады. Жұмыста әртүрлі әдістер қолданылады, соның ішінде әдебиеттерді талдау, ағылшын тілі мұғалімдерінің тәжірибесін зерттеу, эксперимент жүргізу және нәтижелерді жалпылау сияқты әдістерді атап айтуға болады. Жұмыстың қорытындысында ағылшын тілін оқыту үдерісінде бастауыш сынып оқушыларын интеллектуалды дамыту балалардың жеке ерекшеліктері мен шығармашылық әлеуетін ескере отырып, олардың танымдық мотивтерінің өсуімен қамтамасыз етілетіні атап өтіледі. Қорытындылар мен ұсыныстар ағылшын тілі сабақтарында тиімді оқыту стратегияларын әзірлеуге маңызды үлес қосады, бұл тек тілді ғана емес, сонымен қатар бастауыш сынып оқушыларының интеллектуалды дамуына ықпал етеді.
Білім алушылардың жетістікке жету мотивациясына әсер ететін факторлар
Біз қарастырып отырған бұл мақалада білім алушылардың жетістікке жету мотивациясына әсер ететін ішкі және сыртқы факторлар сонымен қатар студенттердің жетістікке жетуге деген мотивациясы олардың оқу үлгеріміне тікелей әсер ететіні, бұл әсіресе жоғары оқу орындарында айқын байқалатыны зерттеледі. Мотивацияның психологиялық теориялары, соның ішінде Маслоу қажеттіліктер иерархиясы және өзіндік анықтау теориясы қарастырылып, олардың студенттердің академиялық табысына әсері талданады. Зерттеу нәтижелері студенттердің оқу мотивациясын арттыру үшін білім беру жүйесінде қандай әдістерді қолдану қажет екенін анықтауға көмектеседі. Мотивациялық факторлар дұрыс болғанда студенттер оқу үрдісіне белсенді қатысатыны көрсетілген. Студенттердің мотивациясына әсер ететін факторларды бағалау үшін корреляциялық және регрессиялық талдау бойынша статистикалық әдістер қолданылды. Сонымен қатар, мотивацияның психологиялық теориялары қарастырылып, мотивацияны арттыруға бағытталған білім беру стратегиялары ұсынылды.
Болашақ математика мұғалімдеріне аралас оқытуды ұйымдастыруда stepik платформасын пайдалану
Аралас оқыту дәстүрлі және заманауи әдістерді үйлестіре отырып, білім алу процесін жеңілдетіп, білім беру жүйесін жаңаша ұйымдастырудың тиімді тәсілі ретінде дамып келеді. Болашақ математика мұғалімдеріне арналған кәсіби пәндер бойынша онлайн курстардың тапшылығы, сондай-ақ аралас оқытуды ұйымдастыруда онлайн платформаны таңдау мен қолдану мәселелері зерттеу тақырыбының өзектілігін арттырады. Мақаланың мақсаты – болашақ математика мұғалімдеріне арналған онлайн курстарды жасау үшін Stepik платформасының мүмкіндіктерін зерттеп, оны аралас оқытуды ұйымдастыруда тиімді қолданудың тәсілдерін көрсету. Зерттеу жұмысының әдіснамалық негізі жүйелік және конструктивті тәсілдерден тұрады. Зерттеу барысында теориялық материалды талдау мен синтездеу әдістері, сондай-ақ аралас оқытудың модельдері мен онлайн курстарды құру технологиясы қолданылды. Мақалада Stepik платформасының мүмкіндіктері жан-жақты қарастырылып, оның оқытушыларға интерактивті курстар, теориялық материалдар, бейнедәрістер және түрлі практикалық тапсырмаларды қамтитын оқу ресурстарын әзірлеу мүмкіндігі ашылады. Платформаның студенттердің өздік жұмысын тиімді ұйымдастыруға, білімді жүйелеу мен бақылауды жетілдіруге қосатын үлесіне ерекше көңіл бөлінді. Stepik-тің ерекшелігі аралас оқытуды тиімді ұйымдастыра алуында және оқу процесін икемді әрі тиімді етуінде. Зерттеу нәтижесінде болашақ математика мұғалімдері үшін «Алгебра және сандар теориясы» пәні бойынша Stepik платформасында әзірленген курстың мысалдары ұсынылды. Сонымен қатар «Төңкерілген сынып» моделін аралас оқытуды ұйымдастырудағы кезеңдері сипатталды. Олар болашақ математика мұғалімдерінің аралас оқытуды ұйымдастыруда тиімді пайдалануына негіз бола алады.
Бастауыш сынып оқушыларының оқу дағдысын қалыптастыруда тайм менеджмент технологиясын қолданудың тиімділігі
Бастауыш сыныпта қалыптасуға тиіс төрт дағдының бірі-оқылым дағдысы. Бастауыш сынып оқушыларының оқылым дағдысын қалыптастыруда тайм менеджмент әдістемесіне сәйкес қалыптастырудың қажеттілігі артып келеді. Мақалада тайм менеджмент технологиясы негізінде оқу дағдысын қалыптастыру мен оқушылардың жылдам оқу дағдысын қалыптастырудың маңыздылығы қарастырылды. «Оқу дағдысы» мен «тайм менеджмент» ұғымдарының мәні мен мазмұнына анықтамалар мен түсініктемелер берілді. Мақала мазмұнында тайм менеджмент технологиясын қолдану арқылы оқушының оқылым дағдысын қалыптастырудың тиімділігі қарастырылған. Бастауыш сынып оқушылары уақытқа байланысты жылдам әрекет етуі мен оқылым дағдысын қалыптастыру бойынша әдістемелер ұсынылды. Оқушылардың жылдам оқу дағдысын дамыту бағытында бастауыш сыныптың үлгілік оқу бағдарламасындағы оқылым дағдысындағы оқу мақсаттары мен оқулықтарға шолу жасалынды. Әдістемелік жұмыстар оқушының жылдам оқуын қалыптастырып қана қоймай, мәтін мазмұнын түсіну, талдау, оқу-танымдық функциялары мен ойлау шеңберін дамытуға ықпал жасайтыны туралы құнды ақпараттар ұсынылды. Мысалы,2-сыныптың «Әдебиеттік оқу» пәнінің оқулығындағы оқу дағдысына берілген тапсырмаларды оқушының деңгейіне сәйкес сұрақтар мен тапсырмаларды түрлендіріп беру және оны тайм менеджмент әдісі арқылы іске асырудың әдістемесі мақала мазмұнында баяндалады. Нәтижелі білімге қол жеткізуде тайм менеджмент технологиясын қолданудың мүмкіндіктері мен мұғалімнің жүйелі жұмыс жасауы зерттеу мәселесінің негізі болып табылады.
Педагогикалық университеттің математик-студенттерінің шындыққа жанасымды пайымдауының құзыреттілігін қалыптастыру принциптері, шарттары мен құралдары
Бұл мақалада білімді беруге ғана емес, сонымен қатар студенттерді өмірлік қиындықтарға дайындауға, өзгерістерге бейімделуге және қоғамның дамуына белсенді қатысуға бағытталған заманауи білім берудің өзекті мәселесі баяндалады. Педагогикалық жоғары оқу орындарының математик-студенттерінде шындыққа жанасымды пайымдау құзыреттілігін қалыптастыру тәсілдері, сондай-ақ оны дамыту үшін қажетті принциптер, жағдайлар мен құралдар қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – шындыққа жанасымды пайымдау дағдыларын дамытуға ықпал ететін әртүрлі әдістер мен стратегияларды талдау және оның сәтті қалыптасуын қамтамасыз ететін негізгі принциптерді, шарттар мен құралдарды сипаттау. Зерттеудің әдіснамалық негізі – П.Я. Гальпериннің ақыл-ой әрекеттерін кезең-кезеңімен қалыптастыру теориясы, ойлауды дамыту теориясы, сонымен қатар жүйелік және конструктивті тәсілдер. Бұл теориялар студенттердің шындыққа жанасымды пайымдау құзыреттілігін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады, өйткені олар танымдық белсенділікпен тікелей байланысты. Мақалада теориялық-семантикалық, индуктивті және аналогтық, есептік, конструктивті, проблемалық-бағдарланған, модельдеу және жобалау сияқты шындыққа жанасымды пайымдау құзыреттілігін қалыптастырудың негізгі тәсілдері келтірілген және талданған. Сонымен қатар, олардың әрқайсысына мысалдар келтірілген. Осы құзыретті дамытуда маңызды құрал ретінде ашық есептерді пайдалануға ерекше назар аударылады. Оған нақты мысалдар келтіріліп, оны тиімді қалыптастырудың негізгі принциптері, шарттары мен құралдары сипатталады. Зерттеу нәтижесінде әртүрлі тәсілдерді білім беру процесіне кіріктірудің маңыздылығы және шындыққа жанасымды пайымдау құзыреттілігін қалыптастыру әдістерін одан әрі зерттеу қажеттілігі атап өтіледі.
Педагогикалық мамандық студенттеріне астрономияны оқытуда виртуалды шындық (vr) технологиясын қолданудың тиімділігін эксперименттік тәсіл және талдау
Мақалада педагогикалық мамандықтардың студенттеріне астрономияны оқытуда виртуалды шындық (VR) технологиясын қолдану қарастырылады. ТМПУ педагогикалық университетінің үш оқу тобы арасында эксперимент жүргізілді және олардың біреуі оқу процесінде VR технологиясы қолданылды. Зерттеуге бірінші топта 15 студент, екінші топта 23 студент, үшінші топта 18 студент қатысты. Эксперимент нәтижелері VR технологиясын қолдану студенттердің үлгерімін айтарлықтай жақсартатынын көрсетті: VR пайдаланған топтың орташа баллы дәстүрлі оқыту әдістерімен салыстырғанда 27%-ға өсті. Пәнге деген қызығушылықтың артуы да байқалды: VR көмегімен оқыған студенттердің 90%-ы сабақтардың қызықты әрі интерактивті болғанын атап өтті. Мақалада сонымен қатар күрделі астрономиялық құбылыстарды, мысалы, планеталардың қозғалысы, күннің тұтылуы және тұрақты аудиторияда көрсетуге болмайтын басқа ғарыштық процестерді визуализациялаудағы VR артықшылықтары талданады. Бұл көрнекіліктер материалды терең түсінуге ықпал етеді және оқушылардың сыни ойлау мен талдау дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Мақалада болашақ мұғалімдерді оқу үдерісіне заманауи технологияларды енгізуге дайындаудың маңыздылығы атап өтіледі. VR технологиясын қолдану студенттердің тәжірибесін байытып қана қоймайды, сонымен қатар интерактивті оқыту ортасын жасайды, бұл өз кезегінде мотивация мен белсенділікті арттырады. Бұл тәжірибе оқу үдерісіне VR кіріктіретін білім беру бағдарламаларын одан әрі зерттеу және әзірлеу үшін негіз бола алады.
Машиналық оқыту әдістерін қолдану арқылы білім алушылардың үлгерімін анықтау
Аннотация. Зерттеу жұмысында білім беру бағдарламаларын әзірлеу мен үлгерімді бақылау үшін қолдануға болатын оқу аналитикасы (LA) мен білім беру деректерін талдау (EDM) жолдарын пайдаланудың маңызды аспектілері қарастырылады. Оқу аналитикасын оқытуды басқару жүйесіне (LMS) біріктіру арқылы студенттердің оқу үлгеріміне қатысты кездесетін қиындықтарды болжау және алдын алу арқылы білім беру үдерісінің тиімділігін арттыруға болатындығы келтірілген. Машиналық оқыту әдістеріне, оның ішінде сызықтық регрессияны қолданып пән бойынша оқу үлгерімі мен GPA балл байланысын анықтап, оқу үлгерімі бойынша деректерді талдау және болжау үдерісі қарастырылады. Зерттеу нәтижесі машиналық оқыту модельдерімен болжаудың дәлдәгән жоғарылату үшін дұрыс функцияларды таңдау маңыздылыңын көрсетеді, сонымен қатар білім беру бағдарламасын жақсатру үшін кіріс берілгендерін қамтамасыз етеді. Машиналық оқыту алгоритмдерін қолдана отырып, деректерді жинау мен дайындау арқылы студенттердің оқу үлгерімін бағалау үшін болжамды модельдер құру үдерісі қарастырылады. Студенттердің болашақтағы үлгерімін болжау үшін модельдерді қолданудың нақты сипаттамасы келтірілген, сондай-ақ оқу үлгеріміне әсер ететін негізгі факторларды анықтау үшін алынған нәтижелерді түсіндіруге ерекше назар аударылады. Бұл жұмыс берілгендер негізінде оқу бағдарламаларын басқару мен білім беру сапасын көтеру үшін практикалық нұсқаулар ұсына отырып, оқу аналитикасы саласы мен білім беру деректерін өндіру салаларын дамытуға үлес қосады.
Болашақ Түрік тілі мұғалімдерінің сыни тұрғыда оқудың өзіндік тиімділігін қабылдауы
Сыни тұрғыда оқу – оқылған мәтінге сұрақ қоюды және мәтінге сын көзбен қарауды қажет ететін оқу әдісі. Сыни тұрғыда оқуды орындау үшін алдымен сыни тұрғыда ойлау қабілеті болуы керек. Сыни тұрғыдан ойлау қабілеттері 21 ғасырда кез келген адам меңгеруі тиіс дағдылардың қатарына жатады. Дерек көздері әртараптандырылған осы ғасырда сыни оқу дағдыларына ие болу оқығанымыздан дәл және терең мағына алу үшін маңызды. Бұл зерттеудің мақсаты Түркиядағы мемлекеттік университетте түрік тілін оқыту бағдарламасы бойынша оқитын болашақ түрік тілі мұғалімдерінің жалпы сыни оқудың өзіндік тиімділігін қабылдауын анықтау, бұл қабылдаудың гендерлік және сыни тұрғыда оқу дәрісін алып-алмағанына байланысты өзгеріп-өзгермейтінін зерделеу. Зерттеу сандық зерттеу үлгісі негізінде құрастырылған. Зерттеу реляциялық сканерлеу әдісімен жүргізілді. Зерттеудің барысында аталған оқу бағдарламасында оқитын болашақ түрік мұғалімінің барлығы қамтылса, іріктеу мақсатты таңдау әдісімен таңдалған 3-курста оқитын 26 әйел мен 26 еркек 52 болашақ түрік мұғалімінен тұрады. Түрік тілі мұғалімін даярлау бағдарламасында оқуды үйрету мен сыни тұрғыда оқуды үйрету пәндерінің 3-курста жүргізілетіндігі үлгіні анықтауда тиімді болды. Деректерді жинау үшін сыни тұрғыда оқудың өзіндік тиімділігін қабылдау шкаласы қолданылды. Жасалған қалыпты таралу сынағы нәтижесінде қалыпты таралғаны анықталған деректерді талдау үшін тәуелсіз t-тест қолданылды. Зерттеу нәтижесінде болашақ түрік тілі мұғалімідерінің сыни тұрғыда оқуда өзіндік тиімділігін қабылдауы жоғары деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, гендерлік және сыни тұрғыда оқу дәрістерін алып-алмағаны болашақ түрік тілі мұғалімінің сыни тұрғыда оқудың өзіндік тиімділігін қабылдауына айтарлықтай әсер етпейтіні байқалды.
Мәтіндік және стандартты емес есептерді шешу әдістері
Бастауышта оқытудың маңызды міндеттерінің бірі – логикалық ойлауды дамыту. Оқушылардың ойлау қабілеттерін қалыптастыруда мәтіндік және стандартты емес есептердің орны ерекше. Бұндай есептерді шығаруды меңгерту арқылы, оқушының бойында жаңашылдыққа қарай ізденіс, өзіндік көзқарас, табандылық сынды қасиеттерді қалыптастырамыз. Мақалада бастауыш математика курсында кездесетін мәтіндік және стандартты емес есептер және шешу жолдары, критериалды бағалау технологиясы қарастырылды. «Мәтіндік есеп», «стандартты емес есеп» ұғымдарына анықтама берілді. Бұл мақалада оқушылардың математика сабақтарындағы оқу жетістіктерін критериалды бағалау әдістемесі ұсынылды. Бұл технологияның ерекшелігі – тапсырманы шешу кезінде білім алушылар дескрипторлар жасайды, олар кейіннен формативті және жиынтық бағалауда қолданылады. Әрбір дескриптор мәселені шешетін алгоритмдегі қадам болып табылады. Бастауыш сынып мұғалімдерінің мәтіндік есептерді шешуде әртүрлі әдістерді пайдалануына, баланың стандартты емес идеяларын байқау мен қолдаудың маңыздылығына ерекше назар аударылады. Мәселені шешудің басқа да әдісін табу әдетін қалптастыру, мәселені шешудің әртүрлі жолдары мен тәсілдерін қолдана білу қабілеті оқушының болашақ жұмысында, ғылыми және шығармашылық қызметінде үлкен рөл атқарады. Зерттеу жұмысының нәтижесінде мәтінді және стандартты емес тапсырмалардың шешімін табуға арналған негізгі ұсыныстар әзірленді. Математика сабақтарында критериалды бағалау жүйесін қолданудың артықшылықтары айқындалды.
STEM білім беру жағдайында PhET симуляцияларын қолдану
Мақалада бастауыш сыныптарда математика мен жаратылыстану пәндерін оқу кезінде PhET симуляцияларын енгізу нәтижелері қарастырылады. STEM негізінде PhET симуляцияларын қолдану – білім алушының бойында зерттеушілік құзыретті қалыптастырып, болжам жасауды, қорытынды шығаруды, тәжірибемен бөлісуді, аргумент жасауды, деректерді талдай алуды үйренеді. Зерттеудің мақсаты – бастауыш білім беру процесінде STEM білім беру жағдайында PhET симуляцияларын қолданудың мүмкіндіктерін айқындау. Білім алушыларға STEM негізінде PhET симуляцияларын қолдануға бағытталған семинар ұйымдастырылды. Семинардың мазмұнын құруда пәнаралық интеграция ұстанымы, цифррлық инновациялық технологиялар, оның ішінде STEM білім беру үшін PhET симуляциялары басшылыққа алынды. Бұл мақалада әдістемелік семинардың Өзбекәлі Жәнібеков атындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеттің 7М01301 - «Бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі педагогін даярлау» білім беру бағдарламасының бірінші және екінші курс білім алушыларына әсері талданды. Зерттеуге барлығы 33 білім алушы іріктелді, оның 16 білім алушысы – бақылау тобы, 17 білім алушысы – эксперименттік топ. Әзірленген әдістемелік семинар білім алушылардың логикалық және сыни тұрғыда ойлауын, мәселені шешу дағдыларын, ғылыми дүниетаным мен шығармашылық қабілеттерді дамытуға, технологияны меңгеруге, ғылыми тұрғыдан объектілер мен процестерді зерттеуге мүмкіндік берді. Семинар алдындағы және семинардан кейінгі бағалаудың сипаттамалық статистикасы көрсеткендей зеттеудің нәтижелерінде айырмашылық бар екені анықталды. Бұл біз ұсынған әдістемелік семинардың тиімділігін дәлелдеді. Зерттеу барысында сандық деректердің дискриптивті статистикалық сипаттамасы ұсынылды.
Мектеп жасына дейінгі балалардағы ринолалияны түзету бойынша логопедиялық жұмыс
Мақалада логопедиялық тәжірибедегі ең қиын мәселелердің бірі болып табылатын ринолалия қарастырылады. Оны диагностикалау әдістері, сонымен қатар оны жою жолдары талқыланады. Белгілі ғалымдардың бұл бұзылысты зерттеуі де егжей-тегжейлі сипатталған, соның нәтижесінде қазіргі уақытта түзету әдістері бар. Ерін мен таңдайдың туа біткен жырығы бар балаларда дауыс пен айтылымның тембрлік ерекшеліктерінің бұзылуы негізгі белгілердің бірі болып табылады. Зерттеу жұмысының мақсаты – жас ерекшелігіне қарамастан туа біткен таңдай жырығы бар балалардың сөйлеу тілінің фонетикалық құрылымын зерттеу. Сөйлеудің фонетикалық дизайны әңгімелесушінің қабылдауын жеңілдету үшін дыбыстық сөйлеудің түсініктілігін білдіреді. Ринолалияны жою бойынша түзету-педагогикалық жұмыс операцияға дейін және одан кейінгі артикуляциялық аппараттың құрылымдық ерекшеліктерін ескере отырып салынуы керек. Түзету жаттығулары алдында мұқият логопедиялық тексеруден өту керек. Ринолалиясы бар балаларды логопед пен әртүрлі мамандықтағы дәрігерлер жан-жақты тексереді. Ринолалиясы бар балалардың танымдық белсенділігін дамыту үшін бұл бұзылысты түзетуге көмектесетін әртүрлі әдістер таңдалды. Мақалада сондай-ақ логопедиялық жұмыстың тиімділігі үшін қолданылатын заманауи инновациялық технологиялар мен әдістердің маңыздылығы атап өтілген. Ринолалияны түзетудегі кешенді тәсіл үлкен нәтижелер береді.